Łukasz Markowski

Łukasz Markowski

Doręczenie pisma na adres strony postępowania, z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika

Niejednokrotnie dochodzi do sytuacji, w których organy podatkowe doręczają pisma podatnikom pomijając jednocześnie ustanowionych pełnomocników (pełnomocnika szczególnego w konkretnej sprawie ,bądź też pełnomocnika ogólnego ustanowionego do wszelkich kontaktów z administracją skarbową). W przypadku zaistnienia takich zdarzeń – częstokroć powstaje pytanie o skutki prawne próby doręczenia (bądź też doręczenia) pisma stronie postępowania (innymi słowy – czy pominięcie ustanowionego przez stronę postępowania pełnomocnika i próbę doręczenia pisma bezpośrednio stronie należy uznać za skuteczne).

Zgodnie z treścią art. 145 Ordynacji podatkowej:

“Pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi“.

Zatem w przypadku, gdy podatnik umocował prawidłowo pełnomocnika do konkretnej sprawy (bądź też pełnomocnika ogólnego), pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie (bądź też elektronicznie, o ile pełnomocnik profesjonalny obowiązany jest do posiadania adresu elektronicznego do doręczeń).

Sądy administracyjne w wydanych orzeczeniach niejednokrotnie wskazywały na wadliwość dokonania doręczenia pism podatnikowi z pominięciem pełnomocnika (w tym również dyskwalifikującą skuteczność dokonanej czynności). Zważywszy na terminy, do których przestrzegania zobowiązane są organy podatkowe – błędy w doręczeniach po stronie administracji skarbowej mogą być dotkliwe dla niej samej, a w pewnym sensie korzystne dla podatników (np. upływ terminów przedawnień lub 6-miesięcznego terminu na wszczęcie postępowania podatkowego, liczonego od momentu doręczenia protokołu kontroli podatkowej)

Naszym zdaniem, w przypadku, gdy pismo zostanie doręczone bezpośrednio podatnikowi, z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika – niewątpliwie dochodzi do naruszenia art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, a więc do wadliwego doręczenia pisma. Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie akcentował podobne stanowisko z uwag na naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez państwo prawa.

Podkreślić należy, że przepis art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń, obarcza organy podatkowe prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Od dnia powiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika powinien mieć on zapewniony udział w postępowaniu jak strona, a pominięcie pełnomocnika strony w czynnościach postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony i wywołuje te same skutki prawne (por. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt I GSK 97/15).

Należy wskazać, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zdecydowanie dominuje stanowisko, że organ podatkowy winien respektować wiążące go reguły Ordynacji podatkowej stanowiące o możliwości działania podatnika przez pełnomocnika oraz o obowiązku doręczania pism ustanowionemu pełnomocnikowi (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt I FSK 1806/15)

Zgodnie ze stanowiskiem NSA:

  1. doręczenie pisma stronie, w sytuacji, gdy został ustanowiony w sprawie pełnomocnik, nie wywołuje żadnego skutku procesowego, tym bardziej materialnego, stanowiąc jedynie informację dla strony o treści pisma, które powinno być – zgodnie z udzielonym pełnomocnictwem – doręczone pełnomocnikowi;
  2. jeżeli podatnik ustanawia pełnomocnika do reprezentowania jego interesów (praw i obowiązków) w postępowaniu kontrolnym, oznacza to, że jest on uprawniony do reprezentowania strony (podatnika) we wszystkich czynnościach tego postępowania, które nie wymagają jej osobistego udziału.

Niestety zdarzają się orzeczenia sądów administracyjnych (w szczególności wydawane w I instancji), które stoją w sprzeczności z ww. regułami akcentowanymi przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Wobec powyższego na aprobatę zasługuje jedno z najnowszych orzeczeń poruszających analizowaną problematykę, gdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (wyrok z dnia 7 marca 2018 r., sygn. I SA/Ol 55/18) podkreślił, iż:

Doręczenie pisma stronie, w sytuacji, gdy został ustanowiony w sprawie pełnomocnik, nie wywołuje żadnego skutku procesowego, stanowiąc jedynie informację dla strony o treści pisma, które powinno być – zgodnie z udzielonym pełnomocnictwem – doręczone pełnomocnikowi (art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.). Skoro prawidłowo ustanowionemu pełnomocnikowi podatnika nie doręczono zawiadomienia o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego reprezentowanego przez niego podatnika, nie nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, gdyż pominięcie w zakresie doręczenia tego pisma ustanowionego w sprawie pełnomocnika oznacza, że pismo to nie weszło do obrotu prawnego w sposób wymagany przepisami prawa (art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 212 Ordynacji podatkowej). Pominięcie pełnomocnika w toku czynności postępowania podatkowego, uniemożliwia stronie ochronę jej praw i interesów oraz otrzymania ochrony prawnej, jaką powinna uzyskać w demokratycznym państwie prawa. Strona postępowania, ustanawiająca pełnomocnika, chroni się przed skutkami nieznajomości prawa, a jeżeli organ administracji pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony swych praw i interesów oraz otrzymania takiej ochrony prawnej, jaką powinna ona uzyskać w państwie prawa”.

 

Autorzy:

Łukasz Markowski – Doradca podatkowy (nr wpisu 12426)

Magdalena Guściora – Konsultant podatkowy

Podziel się tym postem

Close Menu