Łukasz Markowski

Łukasz Markowski

Dyskredytacja wniosków dowodowych w postępowaniu podatkowym

Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrzył sprawę, w której podnoszono problem dyskredytacji przez organy podatkowe podczas prowadzonego postępowania podatkowego wniosków dowodowych, złożonych przez stronę postępowania. W uzasadnieniu orzeczenia z dnia 5 września 2018 r. (sygn. I FSK 1326/16) sąd podkreślił, iż:

(…) w sytuacji, gdy wniosek dowodowy dotyczący istotnych okoliczności sprawy został złożony w toku postępowania podatkowego, organ podatkowy nie może żądania jego przeprowadzenia nie uwzględnić, skoro okoliczności, które miały być stwierdzone przez zgłoszone dowody, nie były stwierdzone za pomocą innych dowodów.

Ponadto, jak zasygnalizował NSA, zawarte w art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (dalej: OP) sformułowanie “chyba, że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innymi dowodem” odnosi się do sytuacji, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony, jeżeli natomiast wnioskowany przez stronę postępowania dowód dotyczy tezy odmiennej (tzw. przeciwdowód), powinien być przeprowadzony. Odmienna interpretacja prowadziłaby, zdaniem Sądu, do pozbawienia strony podstawowego instrumentu, za pomocą, którego realizuje ona prawo do czynnego udziału w sprawie, tj. zgłaszania wniosków dowodowych.

NSA wyjaśnił również, że norma art. 188 OP sprzeciwia się temu, aby odmawiać żądaniu przeprowadzenia dowodu na okoliczności istotne dla wyniku sprawy z tego tylko względu, że organ już uznał, że okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy zostały ustalone innymi dowodami zebranymi w toku postępowania, lecz w sposób sprzeczny z tezą, którą zamierza dowodzić strona postępowania.

Zdaniem Sądu powyższe jednoznacznie wskazywałoby, że organ już na etapie zgłaszania wniosków dowodowych – dokonał w sposób niedopuszczalny ich oceny jako niewpływających na wyczerpanie zbieranego materiału dowodowego (uznając tym samym, że materiał dowodowy zebrany przez organ, z pominięciem dowodów o które wnioskuje strona postępowania, ma charakter wyczerpujący).

W ocenie NSA przepis art. 188 OP nie uzasadnia oddalenia wniosku dowodowego strony domagającej się przeprowadzenia dowodów na okoliczności mające znaczenie dla sprawy na tej tylko podstawie, że dotychczas zgromadzony materiał dowodowy, zdaniem organu podatkowego, pozwala mu na ustalenie niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego.

Zdaniem NSA organ podatkowy, obowiązany do wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego rozstrzyganej sprawy:

  • nie może dowolnie wybierać dowodów, które są podstawą ustaleń faktycznych, poprzez ignorowanie inicjatywy dowodowej strony, w oparciu o wadliwe rozumienie art. 188 OP, gdyż oznaczałoby to, że prowadzi postępowanie pod z góry założoną tezę, co przeczyłoby wszelkim zasadom rzetelnego postępowania podatkowego, wyznaczonym przepisami Ordynacji podatkowej;
  • niedopuszczenie dowodu wnioskowanego przez stronę może mieć miejsce tylko, gdy jest oczywiste, że okoliczność, która ma być udowodniona, nie ma i nie może mieć żadnego znaczenia dla sprawy (treści rozstrzygnięcia).

 

Autorzy:

Łukasz Markowski – Doradca podatkowy (nr wpisu 12426)

Magdalena Guściora – Konsultant podatkowy

Podziel się tym postem

Close Menu