Łukasz Markowski

Łukasz Markowski

Połączenie podmiotów a obowiązek sporządzenia dokumentacji podatkowej

Podatnicy planujący bądź też realizujący restrukturyzacje kapitałowe prowadzonych przedsiębiorstw mogą mieć problem z identyfikacją obowiązku sporządzenia dokumentacji podatkowej dla tychże restrukturyzacji. Przykładem takiej restrukturyzacji może być m.in. połączenie z innym podmiotem poprzez jego przejęcie.

Należy wskazać, iż zgodnie z art. 9a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawa CIT) podatnicy są zobowiązani do sporządzenia dokumentacji podatkowej dla:

  • transakcji dokonywanych z podmiotami powiązanymi w danym roku podatkowym;
  • ujęcia w danym roku podatkowym w księgach rachunkowych innych zdarzeń (innych niż transakcje), których warunki zostały ustalone (lub narzucone) z podmiotami powiązanymi;

o ile czynności te mają istotny wpływ na wysokość dochodu (straty) takiego podatnika (przy jednoczesnym przekroczeniu określonych wartości księgowych, które to determinują ten obowiązek od strony podmiotowej).

Pomimo, iż terminy „transakcja” oraz „inne zdarzenie” nie zostały zdefiniowane w przepisach (zakłada to jednak najnowszy projekt zmian do ustawy CIT, o którym pisaliśmy tu: https://bit.ly/2uXiDdD) – praktyka przy zastosowaniu reguł wykładni rozumie poprzez „transakcję”:

  • „operację handlową dotyczącą kupna lub sprzedaży towarów lub usług”;
  • „umowę handlową na kupno lub sprzedaż towarów lub usług; też zawarcie takiej umowy” (za Internetowym Słownikiem Języka Polskiego).

Idąc dalej – jako „inne zdarzenie” należy rozumieć inne niż transakcja zdarzenie, które/go:

  • jest ujęte w księgach rachunkowych;
  • warunki zostały ustalone (lub narzucone) z podmiotami powiązanymi.

Uzasadnienie ustawy z dnia 9 października 2015 r., wprowadzającej obecne regulacje dot. dokumentacji podatkowej, problematykę definicji „innego zdarzenia” rozwiązuje w sposób lakoniczny i nieprecyzyjny:

Przedmiotem dokumentacji objęte są zdarzenia wszelkiego rodzaju, bez konieczności dowodzenia czy stosunki pomiędzy podmiotami powiązanymi miały charakter transakcji, czy też innego zdarzenia ujętego w księgach rachunkowych. Wśród takich transakcji lub innych zdarzeń, ustawodawca wyszczególnił kilka, a mianowicie umowy zarządzania płynnością, umowy o podziale kosztów.

Wspólnym mianownikiem obydwu pojęć jest obowiązek sporządzenia dla nich dokumentacji podatkowej w przypadku, gdy w danym roku mają one istotny wpływ na określenie wysokości dochodu/straty podatnika.

Warto wskazać, iż ustawa CIT wskazuje również – jako element obligatoryjny dokumentacji podatkowej – opis realizowanej przez podatnika strategii gospodarczej, w tym przeprowadzonych w roku podatkowym lub w roku poprzedzającym rok podatkowy przeniesień pomiędzy podmiotami powiązanymi istotnych ekonomicznie funkcji, aktywów lub ryzyk, mających wpływ na dochód (stratę) podatnika.

Na gruncie obecnych regulacji powstają zatem wątpliwości praktyczne, np.:

  • czy dla przykładu spółka przejmująca jako podmiot nieprzekraczający ustawowego progu przychodów, obligującego do sporządzenia dokumentacji podatkowej (przejmująca podmiot, który takie ustawowe progi przekroczył) będzie po zakończeniu roku podatkowego obowiązana do sporządzenia dokumentacji podatkowej?
  • czy połączenie przez przejęcie należało będzie uznać jako „transakcję” albo „inne zdarzenie” w rozumieniu ustawy CIT, podlegające obowiązkowi dokumentacji podatkowej?

 

Naszym zdaniem nie ulega wątpliwości, iż:

  • podmiot przejmujący będzie zobowiązany do sporządzenia dokumentacji podatkowej za rok w którym dokonano przejęcia (zgodnie z zasadami sukcesji wyrażonymi w Ordynacji podatkowej);
  • sam proces połączenia przez przejęcie należało będzie uwzględnić w opisie następcy prawnego jako przeprowadzone w roku podatkowym przeniesienie pomiędzy podmiotami powiązanymi istotnych ekonomicznie funkcji, aktywów, ryzyk, mających wpływ na dochód/stratę podatnika. Gdyż, pomimo, iż dana spółka na skutek przejęcia przez inną spółkę traci swój byt prawny, to uznać należy, iż w tym wypadku nowa spółka przejmuje od podmiotu powiązanego istotne ekonomicznie funkcje/aktywa/ryzyka mające wpływ na dochód stratę.

Większe trudności wydaje się jednak sprawiać uzyskanie odpowiedzi na pytanie „czy realizowane połączenie należy kategoryzować jako „transakcję” albo „inne zdarzenie”, podlegające odrębnej dokumentacji podatkowej?”. Sam fakt uwzględnienia połączenia w opisie podatnika sporządzającego dokumentację podatkową jest zupełnie innym i mniej uciążliwym obowiązkiem od obowiązku potraktowania połączenia, jako odrębnego zdarzenia podlegającemu obowiązkowi dokumentacyjnemu.

Wydaje się, iż istnieje wiele przesłanek do tego by uznać połączenie za „inne zdarzenie” podlegające obowiązkowi dokumentacyjnemu, w tym w szczególności:

  • nie mieści się ono w kategorii pojęcia „transakcja”;
  • połączenie ujmowane jest w księgach (w tym poprzez zwiększenie aktywów podmiotu przejmującego);
  • ustalenie warunków połączenia realizowane jest pomiędzy podmiotami powiązanymi (akcjonariusze i udziałowcy obu spółek, same spółki oraz ich zarząd);
  • potencjalnie przejęcie innego podmiotu ma wpływ na końcowy wynik podatkowy podmiotu przejmującego (dochód lub stratę).

Podziel się tym postem

Close Menu