doradca podatkowy lukasz markowski - Analiza porównawcza cen transferowych
Umów konsultację z ekspertem
Doradca Podatkowy Łukasz Markowski | DPLM
Łukasz Markowski

doradca podatkowy

Analiza porównawcza cen transferowych

Analiza porównawcza cen transferowych jest jednym z kluczowych elementów dokumentacji podatkowej zdefiniowanych przez polskie prawo. Regulacje dotyczące poprawnego sposobu jej sporządzania pojawiły się w przepisach stosunkowo niedawno (2013 r.) i miały charakter instrukcji szacowania dochodu/straty podatnika przez organy podatkowe. Sami podatnicy zostali obarczeni obowiązkiem sporządzania analizy porównawczej (badania rynkowości własnych transakcji z podmiotami powiązanymi) dopiero 1 stycznia 2017 roku. Dodatkowo ważne zmiany regulujące związane z nią zasady wprowadzone zostały w 2019 roku. Dziś jest ona obowiązkowym elementem każdej poprawnie sporządzonej dokumentacji podatkowej.

Spis treści
Definicja
Czego dotyczy to pojęcie?
Jak poprawnie sporządzić ten element dokumentacji podatkowej?
Jak określić porównywalność transakcji?
Etapy procedury
Skutki wprowadzenia obowiązku dla podatnika

Co kryje się pod pojęciem analizy porównawczej cen transferowych?

Do pełnego zrozumienia pojęcia omawianej przez nas analizy porównawczej niezbędne jest wyjaśnienie, czym są i jakich właściwie transakcji dotyczą ceny transferowe. To właśnie ich porównanie będzie stanowiło kluczową kwestię, na której skupimy się w kolejnej części niniejszego artykułu.

Czego dotyczy ten element dokumentacji podatkowej?

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: Ustawa CIT) traktuje cenę transferową jako “rezultat finansowy warunków ustalonych lub narzuconych w wyniku istniejących powiązań, w tym cenę, wynagrodzenie, wynik finansowy lub wskaźnik finansowy”. W uproszczeniu termin ten dotyczy w szczególności cen towarów i usług stosowanych w transakcjach pomiędzy podmiotami powiązanymi. Dla właściwego zrozumienia tej definicji konieczne jest też więc objaśnienie pojęcia podmiotów powiązanych. Raz jeszcze objaśnienie znaleźć możemy we wspomnianej już Ustawie CIT, według której pod terminem tym rozumie się między innymi podmioty, z których jeden wywiera znaczący wpływ na drugi, lub na które wpływ wywiera ten sam podmiot trzeci.

Podmiotem powiązanym może być też spółka niemająca osobowości prawnej i jej wspólnicy lub podatnik i jego zagraniczny zakład. W uproszczeniu pod pojęciem podmiotu powiązanego możemy więc rozumieć podmioty, które mają udział w kapitale danej spółki, prawo głosu w jej organach kontrolnych lub stanowiących oraz inne prawa związane z uczestnictwem w jej zyskach lub majątku.

Co dalej?

Kiedy rozumiemy już, czym są ceny transferowe obowiązujące w transakcjach pomiędzy podmiotami powiązanymi, możemy przejść do zdefiniowana pojęcia analizy porównawczej – stanowiącej integralną część dokumentacji podatkowej podmiotów obowiązanych. Objaśnienie znajdziemy w artykule 11q ust. 1 pkt 3 Ustawy CIT. Zgodnie z jego zapisami mianem analizy porównawczej określa się „analizę danych podmiotów niepowiązanych lub transakcji zawieranych z podmiotami niepowiązanymi lub pomiędzy podmiotami niepowiązanymi uznanych za porównywalne do warunków ustalonych w transakcjach kontrolowanych, które można uznać za porównywalne, biorąc pod uwagę warunki ustalone w transakcjach lub innych określonych przez ustawę zdarzeniach”.

Laptop i notatnik

Jak poprawnie sporządzić analizę porównawczą cen transferowych?

Przedstawione w poprzednich sekcjach artykułu informacje i przepisy obowiązującego prawa pozwalają zrozumieć, czym właściwie jest analiza porównawcza cen transferowych i kogo dotyczy obowiązek jej sporządzenia. Kolejnym krokiem jest więc objaśnienie, jak poprawnie sporządzić ten element dokumentacji podatkowej. Niezbędne w tym celu będzie określenie porównywalności transakcji.

Jak określić porównywalność transakcji?

Aktem prawa, który najszerzej i najbardziej szczegółowo opisuje tę kwestię, jest rozporządzenie Ministra Finansów z dn. 21 grudnia 2018 r. w sprawie cen transferowych w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych (dalej: Rozporządzenie MF).
Zgodnie z § 3 pkt 1 Rozporządzenia MF, do czynników określających porównywalność transakcji należą przede wszystkim:

  • cechy jej przedmiotu (czyli dóbr, usług lub innych świadczeń),
  • przebieg transakcji (z uwzględnieniem funkcji pełnionych przez podmioty w porównywanych transakcjach),
  • jej warunki (zgodnie z tym, co określono w umowie, porozumieniu lub innym dokumencie),
  • warunki ekonomiczne występujące w czasie i miejscu, w których dokonano transakcji,
  • strategia gospodarcza podmiotów.

Etapy procedury

Wspomniane wyżej Rozporządzenie MF określa także kolejne etapy procesu porównywania cen transferowych (bądź innych parametrów finansowych), jakie należy uwzględnić podczas sporządzania dokumentacji. Zgodnie z zapisami zawartymi w § 4 Rozporządzenia MF są to kolejno:

  • określenie przedziału czasowego, jaki należy objąć badaniem;
  • analiza danych opisujących podmiot powiązany i jego otoczenie gospodarcze;
  • analiza okoliczności badanej transakcji takich jak: funkcje pełnione przez podmioty, angażowane aktywa, poniesione ryzyka etc.;
  • ustalenie konieczności (lub jej braku) wykorzystania w analizie wewnętrznych danych porównawczych;
  • określenie dostępności zewnętrznych danych porównawczych;
  • wybór odpowiedniej metody;
  • analiza dostępnych danych porównawczych;
  • dokonanie korekt porównywalności;
  • przeprowadzenie obliczeń i interpretacja wyników badania.

Skutki wprowadzenia obowiązku dla podatnika

Aż do 1 stycznia 2017 r. zawarcie analizy cen transferowych (analizy porównawczej) w dokumentacji podatkowej przedsiębiorstwa nie było obowiązkowe. Przed wprowadzeniem obowiązku jej przygotowywania służyła ona przede wszystkim ograniczaniu ryzyka podważenia rozliczeń prowadzonych między podmiotami powiązanymi przez organy kontroli podatkowej, a także w celu weryfikacji stawek i ustalania warunków rozliczeń (kontrola zarządcza). Możemy więc powiedzieć, że stanowiła raczej narzędzie umożliwiające ustalanie cen transferowych niż będące sposobem ich kontroli. Analiza cen transferowych (analiza porównawcza) od 2017 r. stała się jednak integralnym dokumentem dokumentacji podatkowej dla podmiotów spełniających kryteria wielkościowe, natomiast począwszy od 1 stycznia 2019 r. stanowi obligatoryjny element każdej dokumentacji podatkowej (bez względu na to jakiego podmiotu powiązanego dotyczy).
Wprowadzenie obowiązku jej sporządzenia ma istotne skutki dla podatnika, na którego spada faktyczny ciężar dowodu rynkowości transakcji kontrolowanych.

Powiązane artykuły
Korekta cen transferowych
Łukasz Markowski

Korekty cen transferowych

Na czym polega korekta cen transferowych? Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: Ustawa CIT),

Dokumentacja cen transferowych
Łukasz Markowski

Dokumentacja cen transferowych

Dokumentacja cen transferowych jest rodzajem dokumentacji sporządzanej przez podatników: podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) oraz podatku dochodowego od osób prawnych (CIT). Ma ona na