doradca podatkowy lukasz markowski - Zapłata odstępnego a opodatkowanie VAT - orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego
Umów konsultację z ekspertem
Doradca Podatkowy Łukasz Markowski | DPLM
Łukasz Markowski

doradca podatkowy

Zapłata odstępnego a podatek VAT

ZAPŁATA ODSTĘPNEGO NIE PODLEGA OPODATKOWANIU VAT – PRZEŁOMOWE ORZECZENIE NSA

Naczelny Sąd Administracyjny orzeczeniem z dnia 13 lutego 2020 r. (sygn. I FSK 1382/17) oddalił skargę kasacyjną Ministra Finansów na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 maja 2017 r. (sygn. I SA/Wr 1245/16).

Istotą sporu była identyfikacja na gruncie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: Ustawa VAT) skutków zapłaty odstępnego z tytułu odstąpienia przez sprzedającego od umowy przedwstępnej sprzedaży rzeczy (towaru).

Zdaniem podatnika – reprezentowanego podczas ubiegania się o interpretację indywidualną oraz sporu przez DPLM – otrzymywane od sprzedającego (w tym konsumenta niebędącego podatnikiem VAT) świadczenie kompensacyjne powinno być „niewidzialne” dla Ustawy VAT, ponieważ nie stanowi zapłaty za dostawę towaru lub wyświadczenie usługi.

Pogląd taki wyrażony został już na etapie składania wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej oraz był motywowany w szczególności:

a. brakiem jakiegokolwiek świadczenia bądź zaniechania ze strony podatnika, które to mogłoby zostać uznanie za świadczenie usługi w rozumieniu art. 8 ust. 1 Ustawy VAT;

b. odszkodowawczym charakterem otrzymywanego przysporzenia.

Minister Finansów zajął jednak stanowisko odmienne, uznając w wydanej interpretacji indywidualnej, że samo przyznanie drugiej stronie kontraktu uprawnienia do odstąpienia od niego za zapłatą zryczałtowanej kwoty odstępnego wypełnia znamiona świadczonej odpłatnie usługi (oczywiście po ziszczeniu się przyszłego i niepewnego na moment zawarcia kontraktu zdarzenia, tj. skorzystania z prawa do odstąpienia). Profiskalne i tendencyjne kierunki interpretacyjne Ministra Finansów zostały w sposób stanowczy podważone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 maja 2017 r. (sygn. I SA/Wr 1245/16), gdzie wskazano m. in., że nie sposób uznać jako świadczenia usługi jako stanu umysłu podatnika będącego stroną rozwiązywanej umowy.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną Ministra Finansów na ww. orzeczenie w pełni zgodził się:

a. po pierwsze – z konkluzjami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wyrażonymi w zaskarżonym wyroku;

b. po drugie – pośrednio ze stanowiskiem podatnika wyrażonym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego.

Komentarz ŁM:

Rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy w pełni zaaprobować i uznać za pewien przełom interpretacyjny. Sprawa będąca przedmiotem sporu jest nietuzinkowa. Świadczy o tym chociażby fakt, że Naczelny Sąd Administracyjny nigdy dotąd nie rozstrzygał problemu opodatkowania VAT zdarzenia polegającego na otrzymaniu przez podatnika świadczenia kompensacyjnego (odstępnego), którego otrzymanie wynikałoby z tak ukształtowanego stanu faktycznego. Znane nam dotychczas tezy orzecznicze zmierzały do tego, by opodatkowywać VAT kwotę odstępnego płaconego wynajmującemu przez najemcę z tytułu zawarcia porozumienia o przedwczesnym zakończeniu umowy najmu. Widoczna jednak w takich przypadkach była aktywność i działanie ze strony otrzymującego świadczenie (tj. zawarcie pozaumownego porozumienia i wyrażenie zgody na wcześniejsze zakończenie umowy). Orzeczenie z dnia 13 lutego 2020 r. dotyczy natomiast sytuacji, w której prawo do odstąpienia przyznawane jest stronom na zasadzie wzajemności już w pierwotnym kontrakcie i nie ma pewności czy kiedykolwiek zostanie zrealizowane przez którąkolwiek ze stron. Trudno w takich okolicznościach doszukiwać się jakiegokolwiek świadczenia usługi ze strony podatnika otrzymującego odstępne (pozostaje on bierny oraz bez wpływu na realizację umownych uprawnień przez swojego kontrahenta).

Powiązane artykuły
Analiza porównawcza cen transferowych
Łukasz Markowski

Analiza porównawcza cen transferowych

Analiza porównawcza cen transferowych jest jednym z kluczowych elementów dokumentacji podatkowej zdefiniowanych przez polskie prawo. Regulacje dotyczące poprawnego sposobu jej sporządzania pojawiły się w przepisach

Dokumentacja cen transferowych
Łukasz Markowski

Dokumentacja cen transferowych

Dokumentacja cen transferowych jest rodzajem dokumentacji sporządzanej przez podatników: podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) oraz podatku dochodowego od osób prawnych (CIT). Ma ona na